Antalya İli, Manavgat İlçesi sınırları içerisinde bulunan Yerköprü Bendi, Yeniköy’ün 3 km kuzeyinde yer alan Çerkezli Mezarlığının 500 m kuzeyinden geçen Kelçay Deresi üzerinde, yöre halkınca Cennet Kanyonu olarak bilinen, çok dar ve derin bir kanyon içerisinde MS 2. yüzyılda Roma Döneminde inşa edilmiş bir su biriktirme ve kontrol yapısıdır. Yerköprü adıyla bilinen yapı Antalya’da tespit edilmiş ilk ve tek antik barajdır.

Kelçay Deresi çok dar ve derin bir kanyon içerisinde yaklaşık 40 m uzunluğunda ve 2.5 m kadar çapında bir galeriden geçmektedir. Bu galeri yöre halkınca Yerköprü adıyla bilinmektedir. Galerinin üstü 20 m kadar yükseklikte toprakla doldurulmuştur. Alttaki galeri, taşkın zamanlarında Kelçay’ın suyunu geçirecek kapasitede ve insan eliyle yapılmıştır. Galeri giriş ve çıkışında bulunan yoğun kireçlenme nedeni ile taş duvar izleri görünmemektedir. Yerköprü olarak adlandırılan bu yapı MS 2. yüzyılda Roma Döneminde inşa edilmiş, bir su biriktirme ve kontrol yapısıdır. Kelçay üzerinde önde dipsavak olarak kullanılmak üzere bir galeri yapılmış ve üzerinde sıkıştırılmış toprakla bir bent oluşturularak kanyon içerisinde su biriktirilmiştir. Taşkın kontrolü, dip savağın memba tarafındaki kapaklarla ya da bugün görülemeyen bir dolu savak yapısı ile sağlanmıştır. Kelçay üzerinde inşa edilmiş barajda biriktirilen su, Yeniköy üzerinden su kemeri ile antik Side Kenti’ne götürülmüştür.

Yeniköy’ün 3 km kuzeyinde Yeniköy-Beydiğin yolunun hemen sağında yöre halkınca Uzun Duvar Mevkii olarak bilinen yerde Dikmen Tepe’nin kuzeyine doğru 100-150 m boyunca uzanan su kemeri kalıntıları bulunmaktadır. MS 2. yüzyılda Roma Döneminde inşa edilmiş su kemeri Oymapınar Dumanlı kaynağından sonra Side Antik Kenti’nin su ihtiyacını başka bir kaynaktan karşılamak amacıyla inşa edilmiştir.

90’lı yıllarda yöre halkı tarafından bölgeye sulama barajı yapılması istenmiştir. Yerköprü Mevkii üzerine 2023-2027 yılları arasında Devlet Su İşleri 13. Bölge Müdürlüğü tarafından 1.24 hrm depolama 216 ha sulama kapasitesine sahip bir sulama barajı yapılması planlanmaktadır. 2021 yılında meydana gelen Manavgat Orman Yangını Yeniköy Yerköprü Mevkii üzerinde çıkmış, Cennet Kanyonu ve Yerköprü adlarıyla bilinen bölge orman yangını sırasında büyük zarar görmüş ve bölge tamamen yanmıştır.

Yayınlarda adı geçmeyen, yöre halkınca bilinen, literatüre girmemiş Yeniköy Yerköprü Mevkii Roma Su Bendi ve Uzun Duvar Su Yolu yapıları ilk kez 90’lı yıllarda T.C. Devlet Su İşleri 13. Bölge Müdürlüğü Proje Şube Müdürü ve Yüksek İnşaat Mühendisi Galip BÜYÜKYILDIRIM tarafından tespit edilmiş ve kayıt altına alınmıştır. Dönemin şartlarından dolayı suyun altında detaylı araştırmalar yapılamamıştır. Roma İmparatorluk Çağı su mühendisliğinin ender görülen yapıları arasında yer alan Manavgat’taki bu yapı Antalya İl sınırları içerisinde bulunan ilk ve tek antik baraj olma özelliğini taşımaktadır.

Etiketler: , , , , , , , , , , , , , , ,

Yazar: Deniz KAPLAN

Antalya il sınırları içerisinde 19 ilçede bilinen ve bilinmeyen kültür varlıklarının tanıtılması, tek bir envanterde toplanması amacıyla 2016 yılında başlatmış olduğum Antalya Kültür Mirası Projesi kapsamında kültür varlıklarımızı yerinde ziyaret ederek denizkaplan.net üzerinden sizlerle paylaşıyorum.

error: Korumalı İçerik!